Covid ve Beslenme

Covid ve beslenme ilişkisinde bilinen şudur: Hiçbir besin, vitamin ya da takviye Covid-19’u veya başka bir solunum yolu enfeksiyonunu önlemez ya da tedavi etmez. Ancak yeterli ve dengeli beslenme bağışıklık sisteminin normal çalışması için gereklidir. Hastalık sırasında sıvı ve enerji ihtiyacını karşılamak, iyileşme döneminde ise kaybedilen kas ve gücü yerine koymak önemlidir.

Covid-19, grip ve diğer solunum yolu enfeksiyonları geçirirken ya da sonrasında “ne yemeliyim?” sorusu çok sık sorulur. Bu yazıda, mucize besinler yerine kanıta dayalı ve uygulanabilir önerileri bir araya getirdik. Test, aşı, izolasyon ve tedavi konusunda ise her zaman sağlık otoritelerinin güncel önerilerine ve hekiminizin yönlendirmesine uyun.

Beslenme bağışıklığı nasıl etkiler?

Bağışıklık sistemi, düzgün çalışabilmek için yeterli enerjiye, proteine ve pek çok vitamin ile minerale ihtiyaç duyar. Bu besin öğelerinin eksikliği bağışıklık yanıtını zayıflatabilir; ancak ihtiyaçtan fazlasını almak bağışıklığı “güçlendirmez”. Hedef, eksiklikleri önleyen dengeli ve çeşitli bir beslenmedir.

Bu besinleri tek tek “bağışıklık besini” olarak görmek yerine her gün renkli ve çeşitli bir tabak oluşturmaya çalışın. Meyve ve sebzelerden yararlanmak için C vitamini kaynakları yazımıza da göz atabilirsiniz.

Hastalık sırasında nasıl beslenmeli?

Hastalık sırasında öncelik yeterli sıvı almak ve iştahınız az olsa bile küçük ama düzenli öğünlerle enerji ve protein ihtiyacınızı karşılamaktır.

• Sıvı: Ateş, terleme, hızlı soluma ve ishal sıvı kaybını artırır. Gün boyunca su, ev yapımı çorbalar, ayran ve şekersiz bitki çayları gibi sıvılar tüketin. Ihlamur ve papatya gibi bitki çayları boğazı rahatlatabilir, ancak tedavi yerine geçmez.
• Küçük ve sık öğünler: İştahsızlık sık görülür. Üç büyük öğün yerine gün içine yayılmış küçük porsiyonlar daha kolay tüketilir.
• Kolay sindirilen besinler: Çorba, yoğurt, yumurta, haşlanmış sebzeler, muz, pirinç ya da bulgur pilavı gibi yumuşak besinler iyi tolere edilir.
• Protein: Her öğüne yumurta, yoğurt, peynir, tavuk, balık veya mercimek gibi bir protein kaynağı ekleyin.
• Alkolden kaçının: Alkol sıvı kaybını artırır ve ilaçlarla etkileşebilir.

Tat ve koku kaybı yaşıyorsanız farklı dokular, sıcaklıklar ve limon, nane, kekik gibi doğal tatlandırıcılar yemeği daha kabul edilebilir kılabilir.

İyileşme döneminde beslenme nasıl olmalı?

İyileşme döneminde amaç, hastalık sırasında kaybedilen kilo, kas ve gücü yavaş yavaş geri kazanmaktır. Özellikle yatak istirahatinin uzun sürdüğü durumlarda ve ileri yaştaki kişilerde kas kaybı belirgin olabilir.

• Her öğünde yeterli protein almaya devam edin.
• Sebze, meyve, tam tahıl ve baklagillerle lif ve vitamin alımınızı artırın.
• Enerjiniz döndükçe hekiminizin önerisiyle hafif yürüyüşlerle başlayıp fiziksel aktiviteyi kademeli olarak artırın.
• Uykuya ve dinlenmeye zaman ayırın; kendinizi zorlamayın.

Hastalıktan sonra bir süre halsizlik yaşamak sık görülür ve süresi kişiden kişiye değişir. Yorgunluk haftalarca sürüyorsa yalnızca beslenmeye bağlamayın; kansızlık gibi başka nedenler de araştırılmalıdır. Bu konuda demir eksikliği ve beslenme yazımız fikir verebilir.

Vitamin ve takviyeler enfeksiyonu önler mi?

Hayır; vitamin veya bitkisel takviyelerin Covid-19’u ya da diğer solunum yolu enfeksiyonlarını önlediği veya tedavi ettiği gösterilmemiştir. D vitamini, C vitamini ve çinko üzerine yapılan çalışmaların sonuçları tutarsızdır.

Takviyeler ancak bir eksiklik saptandığında ve hekim önerisiyle kullanılmalıdır. Yüksek miktarda alınan D ve A vitamini gibi bazı vitaminler vücutta birikerek zarar verebilir; bazı takviyeler ise kullandığınız ilaçlarla etkileşebilir. D vitamini eksikliği yaygın olsa da düzeyinizin kan testiyle değerlendirilmesi ve tedavinin hekim tarafından planlanması gerekir.

Bağışıklığı desteklemek için günlük alışkanlıklar nelerdir?

Bağışıklığa en çok katkı sağlayan şey tek bir besin değil, sürdürülebilir bir yaşam tarzıdır:

• Her gün çeşitli renklerde sebze ve meyve tüketin; tam tahıllara ve baklagillere yer verin.
• Haftada en az iki kez balık yemeye çalışın, kırmızı ve işlenmiş eti sınırlayın.
• Tereyağı ve kaymak gibi doymuş yağlar yerine zeytinyağı, fındık ve avokado gibi doymamış yağları tercih edin.
• Tuzu azaltın; Dünya Sağlık Örgütü yetişkinler için günlük tuz tüketiminin 5 gramın altında tutulmasını önerir.
• Gazlı ve şekerli içecekler yerine su için.
• Düzenli uyuyun, hareket edin ve sigaradan uzak durun.
• Aşılarınızı hekiminizin ve sağlık otoritelerinin önerilerine göre yaptırın.

Bu alışkanlıklar, sağlıklı beslenme ilkelerinin günlük hayata yansımasıdır. Etiler’deki kliniğimizde diyetisyenimiz Berna Melis Hepgüler, hastalık sonrası iştah, kilo ve kas kaybını göz önünde bulundurarak size özel bir beslenme planı hazırlayabilir.

Ne zaman doktora başvurmalı?

Beslenme, tıbbi değerlendirmenin yerini tutmaz. Aşağıdaki durumlarda vakit kaybetmeden bir sağlık kuruluşuna başvurun:

• Nefes darlığı, göğüs ağrısı veya göğüste baskı hissi
• Dudaklarda ya da yüzde morarma, bilinç bulanıklığı
• Birkaç günden uzun süren yüksek ateş
• Sıvı alamama, sürekli kusma veya idrar miktarında belirgin azalma
• İyileştikten sonra haftalarca süren yorgunluk, nefes darlığı veya çarpıntı

65 yaş üstündeyseniz, kronik bir hastalığınız varsa, gebeyseniz ya da bağışıklığınızı baskılayan bir tedavi alıyorsanız belirtiler başladığında erkenden hekiminize danışın; bazı tedavilerin erken dönemde başlanması gerekebilir.

Sıkça sorulan sorular

Covid’i önleyen bir besin var mı?

Hayır. Hiçbir besin, içecek veya takviye Covid-19’u ya da diğer solunum yolu enfeksiyonlarını önlemez. Dengeli beslenme bağışıklık sisteminin normal çalışmasına katkı sağlar; korunma için aşı, hijyen ve sağlık otoritelerinin güncel önerileri esastır.

Hastayken hiç iştahım yoksa ne yapmalıyım?

Önce sıvı almaya odaklanın ve gün içinde küçük porsiyonlar deneyin. Çorba, yoğurt, ayran, yumurta ve muz gibi kolay tüketilen besinler işinizi kolaylaştırır. Birkaç gün boyunca yiyip içemiyorsanız veya sıvı alamıyorsanız hekiminize başvurun.

D vitamini veya çinko takviyesi almalı mıyım?

Takviyelerin enfeksiyonu önlediği veya tedavi ettiği gösterilmemiştir. Bir eksiklik olup olmadığını kan testiyle hekiminiz değerlendirmeli, gerekirse uygun takviyeyi ve süresini o belirlemelidir. Yüksek miktarlarda bilinçsiz kullanım zararlı olabilir.

Tat ve koku kaybı yaşarken nasıl beslenebilirim?

Farklı dokular, sıcaklıklar ve limon, nane, kekik gibi aromalar yemeği daha çekici hâle getirebilir. Öğün atlamamaya ve protein almaya devam etmeye çalışın. Tat ve koku değişiklikleri uzun sürüyorsa hekiminize danışın.

Hastalıktan sonra halsizlik normal mi?

Solunum yolu enfeksiyonlarından sonra bir süre halsizlik yaşamak sık görülür ve süresi kişiden kişiye değişir. Dengeli beslenme, yeterli uyku ve kademeli fiziksel aktivite toparlanmayı destekler. Halsizlik haftalarca sürüyor veya nefes darlığı eşlik ediyorsa mutlaka hekime başvurun.

Bu içerik bilgilendirme amaçlıdır ve hekim muayenesinin yerine geçmez. İyileşme döneminize uygun bir beslenme planı için bizimle iletişime geçebilirsiniz.